Ongeluk, de weg naar geluk

Nadat een deelnemer het schilderij Een glimp van je ziel had doorgegeven schreef hij mij: “ (…) Naar geluk blijf ik nog wel zoeken, ofschoon geluk naar mijn idee, niet alleen beperkt blijft tot een gevoel, zoals je schrijft. Volgens mij is geluk meer dan alleen gevoel en dus meer dan wat chemie – endorfine - in de hersenen. Want anders zou het tegenovergestelde, ‘ongeluk’ wellicht ook alleen maar een gevoel zijn. Ziekte, oorlog, hongersnood en veel ander, al dan niet van buitenkomend onheil, maken dat niet aannemelijk. (…).”

Geluk is dus iets wat je overkomt volgens hem. Zijn redenering klinkt logisch, maar toch vraag ik me af of dit helemaal juist is. Het tegenovergestelde van geluk lijkt mij namelijk niet ‘ongeluk’, maar ‘dualiteit’. Op het moment dat je geluk ervaart voel je je tenslotte één met alles om je heen, terwijl we ongeluk beschrijven als iets dat niet wenselijk is, waardoor we er dus mee in tweestrijd zijn.

Staying alive - Bianca van Baast

Dualiteit begint met het denken in goed en slecht. Doordat we vinden dat iets anders zou moeten zijn, creëren we afstand tussen onszelf en het andere. Hierdoor ontstaat er spanning en die blijft bestaan totdat we de situatie erkennen en accepteren zoals die is. Dan verandert het gespannen gevoel in opluchting, flow en eenheid, en krijgt het ongewenste ruimte om te veranderen.

Dualiteit is dus een toestand van ZIJN waarin we maar beter kunnen berusten, zelfs als het zó onaangenaam is dat we liever willen reageren. Neem bijvoorbeeld het gevoel van machteloosheid. Wie zich machteloos voelt wil dit voorkomen met een weerwoord, geweld, wapens of zelfs oorlog. Maar wie in machteloosheid berust, zoals Nelson Mandela tijdens zijn gevangenisschap, zal ontdekken dat er macht, kracht en vrijheid zit in elke beperking.

Howick Nelson Mandela sculpture - Marco Cianfanelli in collaboration with Jeromy Rose

In zijn boek ‘De ontknooping’ schrijft fysicus Marinus Knoope dat elke negatieve emotie een gezonde prikkel is die juist die kracht bevat die je op dat moment nodig hebt. Met andere woorden, dat wat we zo hard proberen te ontwijken bevat juist de oplossing die we zoeken.

Net als honger en vermoeidheid zijn ziekte en een abnormaal lichaamsgewicht dus een signaal van het lichaam om er naar te luisteren in plaats van het te bestrijden of te onderdrukken. Doordat de natuur, inclusief ons lichaam, altijd kiest voor balans zou een vetlaag weleens net dat extra beschermlaagje kunnen zijn dat je lichaam op dit moment nodig heeft. Ga je daar tegenin, door meer stress en (in)spanning toe te voegen, dan bevestig je het lichaam alleen maar dat het die extra laag nodig heeft.

Het leven hoeft geen strijd te zijn ontdekte Anita Moorjani tijdens een bijna-dood-ervaring. In haar autobiografie ‘Ik moest doodgaan om mezelf te genezen’ beschrijft ze hoe dit inzicht haar hielp om in korte tijd volledig te genezen van een terminale kanker.

Betekend dit nu dat we dualiteit uit de weg moeten gaan, of zelfs moeten bestrijden? Nee, absoluut niet. Ten eerste brengt dit je nog meer in duel en ten tweede roept dualiteit verlangens op waar je juist erg veel aan hebt. Oorlog vergroot tenslotte ons verlangen naar vrede. En een ziek lichaam versterkt de wens naar gezondheid. Uiteindelijk stimuleert elk ‘ongeluk’ ons om een weg te vinden naar geluk...

Een blog over geluk

“Beste Bianca, je schrijft in je begeleidende tekst over geluk nastreven. Maar hoe weet je wat geluk is?” schrijft een deelnemer aan het Glimp van je ziel project. Als voorbeeld neemt hij een actueel nieuwsbericht; Een volk verwachtte geluk, na aanleiding van een besluit van hun overheid, maar momenteel lijkt het vooral problemen op te leveren.“Wij denken daar nog even over na, op ons bankje met jouw kunstwerk,” eindigt de schrijver.

Een glimp van je ziel op een bankje in Norg

Met het rondreizende schilderij Een glimp van je ziel wil ik mensen laten nadenken over wat hen bezield. Wanneer ben je in je kracht? Wat maakt je gelukkig? Hoe raak jij geïnspireerd? Wanneer voel je passie? Aangename gevoelens vertellen ons wie we werkelijk zijn en wat ons gelukkig maakt. En door gelukkig te zijn inspireren we anderen ook om voor geluk te kiezen.

Als je het zo bekijkt is het dus helemaal niet mogelijk om ‘na te denken’ over geluk. Geluk is een ervaring, iets wat je alleen maar kunt voelen. Je vindt het niet buiten je, maar binnenin je. Het is iets individueels. Een besluit van een ander, zoals de overheid zal dus niet per se gelukkiger maken.

In these arms I & II - Bianca van Baast

Alles wat we nastreven en teweegbrengen in het leven, doen we omdat we denken er gelukkiger van te worden. Maar veel van onze acties ondernemen we uit gewoonte of omdat het zo van ons verwacht wordt. De meeste mensen handelen op de automatische piloot, zonder de tijd te nemen om bewust te voelen “maakt dit mij werkelijk gelukkiger?” Velen zullen op die vraag trouwens antwoorden: “Nu niet, maar zodra ik dat heb of ben, dan ben ik gelukkig”. Ondertussen accepteren ze stress en andere onaangename ervaringen, terwijl ze op weg naar hun doelen ook vaker gelukkig zouden kunnen zijn. Gewoon door er bewust voor te kiezen.

Geluk is altijd aanwezig, ook al ervaren we het niet constant. Die keren dat we het wel voelen zijn glimpen van onze ziel; dit is wie we werkelijk zijn! Het gevoel dat alles goed is, dat jouw NU is zoals het hoort te zijn. Je voelt je compleet, voldaan, in flow en verbonden met alles om je heen. 

Zo zul je je niet 24 uur per dag en 7 dagen in de week voelen, maar hoe je omgaat met minder fijne momenten bepaald hoe snel en makkelijk je je weer beter voelt. 

Voor geluk kun je dus kiezen.

Sonnenstrahlenharfe - Jan-Peter Semmel

Nu klinkt het misschien alsof je geluk op elk moment kunt afdwingen en dat als je het eenmaal hebt gevonden, je het kunt vasthouden. Maar het tegengestelde is juist waar. Hoe harder je je best doet om het te bereiken, hoe moeilijker het is om geluk te ervaren. Geluk gaat vooral over loslaten.

Geluk bereik je dus als: 

- je uit je hoofd gaat en voelt wat er in je leeft: Zodra onaangename gevoelens worden toegelaten lossen ze op en zorgt opluchting voor een beter stemming.

- je erkend en accepteert wat er nu is: Wie los laat hoe een situatie moet zijn, kan ontspannen en genieten van wat er is.

- je ervaart dat gelukkig zijn altijd mogelijk is: Je hoeft niet te wachten tot een geschikt moment of het bereiken van een doel.

- je iets doet wat je blij maakt, je energie en vervulling geeft: 

Dit klinkt misschien egoïstisch, maar een gelukkige jij zorgt ook voor een gelukkige omgeving. En je kunt niet voor een ander zorgen als je niet eerst voor jezelf zorgt.

- je kiest voor verbinding met alles om je heen in plaats van voorwaarden en grenzen stellen.

- je kiest voor liefdevolle, positieve gedachten en handelingen in plaats van boze, verdrietige of angstige.

- je inziet dat alles constant verandert en dat je zelf de keuze en potentie hebt om de richting te bepalen die je in gaat.

(Toeval of niet?: Tijdens het schrijven van deze blog speelde het kerkcarillon  het nummer "Het zijn de kleine dingen die het doen")

Je eigen geluk creëren

Er is een tijd geweest waarin we dachten dat ons geluk afhing van de wil van God. Na het eten van de verboden appel werden Adam en Eva uit het aardse paradijs gestuurd en sindsdien is de mensheid, volgens de kerk, overgeleverd aan de wil van de Schepper. Tegenslagen, zoals ziekte en dood, waren straffen van God, terwijl hij ons beloonde met voorspoed zolang we maar leefden naar zijn inzicht.

In de zeventiende eeuw inspireerde een andere appel, althans zo gaat de legende, Isaac Newton tot de wet van zwaartekracht. De wereld was al een tijdje in de ban van de renaissance waarbij wetenschap en logica een steeds grotere rol gingen spelen en we begonnen God de rug toe te keren. We gingen denken in oorzaak en gevolg: als je dit doet, dan gebeurt er dat.

Ecce homo (met detail) - Bianca van Baast

In de twintigste eeuw ontdekte de wetenschap een wereld waarbij logica niet langer van toepassing leek. Einstein had het rond 1905 al over lichtdeeltjes, ook wel fotonen genaamd en die bleken anders te reageren dan verwacht.

Stel dat we een appel door tweeën delen en kilometers van elkaar verwijderen. Als ik schop tegen één van de twee helften gebeurt er niets met de andere helft. Hetzelfde experiment hebben wetenschappers gedaan met een lichtdeeltje. Ze deelden het, brachten het kilometers uit elkaar en gaven de ene helft een opdracht. Je verwacht dat de andere helft, kilometers verder op, onveranderd blijft, maar dat deed het niet. Deze reageerde per direct en op precies dezelfde wijze als het halve lichtdeeltje dat de opdracht kreeg, alsof de deeltjes nooit van elkaar gescheiden waren.

Melkweg

Stel nou dat de theorie betreffende de oerknal waar is. Dat alles in het universum is ontstaan door een energetische ontlading van één heet punt. Dat zou betekenen dat alles wat bestaat uit dezelfde bron komt en dus uit hetzelfde materiaal bestaat, namelijk energie. 

Net als het gesplitste lichtdeeltje waren wij dus ook ooit één en kunnen we er vanuit gaan dat we nog steeds met alles in het universum in verbinding staan. Dit betekent dat alles wat we onszelf aan doen, we ook de ander aan doen. En andersom. Als je dus roddelt over een ander, haal je niet alleen de ander naar beneden maar minacht je alles wat bestaat, inclusief jezelf. En als je vuil dumpt in de natuur, vervuil je niet alleen de aarde, maar ook je eigen lichaam en dat van je geliefden.

Het mooie hieraan is dat als je elkaar op deze manier kapot kunt maken, je het ook kunt omdraaien en jezelf en de wereld kunt helen. Sterker nog. Ik denk dat dit de bedoeling is van ons bestaan!
Lees verder...

Het verhaal van Herman

“Jaahaa,” knikte hij met trotse glimlach, “dat heb ik gedaan”. Ik stond vastgenageld aan de grond. Hoe had hij dit kunnen doen?! En wat kon ik hierop nog zeggen?

Ik kende Herman nog niet zo lang maar hij leek mij een zorgzame man. Hij was niet erg slim, maar wel vriendelijk. Vandaar dat ik het niet kon bevatten wat hij had gedaan. 

Nog steeds stond hij met die trotse glimlach op zijn gezicht naar me te knikken. “Zoooo heb ik die apothekersassistente over de balie heen getrokken”, deed hij voor.

De moed zonk me in de schoenen. Als oudere mannetjes al zoveel agressie tonen, waar moet dat dan heen met deze wereld?

Colette Baron Reid orakel kaart

Hij was trots op zichzelf. Hij was tenslotte voor zichzelf en zijn vrouw opgekomen. Hij had, in plaats van eerst de huisarts te raadplegen, van de apothekersassistente geëist dat ze de oude medicatie mee gaf aangezien zijn vrouw niet goed reageerde op de nieuwe. De assistente had dit verzoek niet kunnen inwilligen zonder toestemming van een arts en dat had hem zijn zelfbeheersing doen kwijt raken.

Ik keek hem aan. Ik had hem willen vertellen wat ik dacht dat er was gebeurt, maar dat zou hij niet begrijpen of willen toegeven. 

Herman had gehandeld vanuit wanhoop en machteloosheid. De apothekersassistente was niet de oorzaak, zij was alleen de spreekwoordelijke druppel geweest die de emmer deed overlopen. 

Herman was voor de liefde naar Nederland gekomen. Om zijn gezin te onderhouden had hij hard gewerkt in slecht betaalde banen. Vrienden had hij maar weinig en zijn familie in zijn vaderland was op één familielid na, overleden. Zijn kinderen kwamen plichtsgetrouw eens in de week op bezoek. Zijn kleinkinderen begreep hij niet, dus daar bleef hij uit de buurt. En zijn vrouw, waar hij ruim 45 jaar mee was getrouwd, ach ja, die tolereerde hem.

Achter dat grote masker van onkwetsbaarheid oogde Herman ongelukkig. Hij was constant bezig met anderen het naar de zin te maken maar hij faalde vreselijk. Hoe meer hij deed wat anderen van hem leken te willen, hoe vaker hij te horen kreeg dat dat niet was wat ze bedoelden.

Sacred Heart - Katia Honour

Het probleem was dat Herman handelde vanuit angst en onzekerheid. Omdat hij zichzelf niet waardeerde, deed hij er alles aan om liefde en respect van een ander te krijgen. 

Maar wat je uitstraalt krijg je terug. En dus kwam hij in een vicieuze cirkel terecht van afkeuring en afwijzing. Anderen gingen hem als verstikkend ervaren en zagen hem eerder als een last dan als prettig gezelschap. Hierdoor nam zijn zelfvertrouwen en zelfrespect nog verder af en werd zijn behoefte om gehoord en gezien te worden steeds groter. 

En nu had hij dus de apothekersassistente over de toonbank getrokken... 

Herman is als zo velen van ons. We werken hard om het de ander naar de zin te maken, maar vergeten daarbij onszelf. We verlangen naar liefde en hopen die bij de ander te vinden. We geloven dat de ander ons geluk brengt en investeren daar een hele hoop tijd en energie in. Het nadeel hiervan is dat we nooit precies krijgen waar we naar verlangen. En terwijl wij de wensen en verwachtingen van anderen vervullen zetten we ons eigen leven op pauze in de hoop dat een ander hetzelfde voor ons doet. En dat terwijl het zoveel directer kan. Er is namelijk maar één persoon is die precies weet wat ons gelukkig maakt, en dat zijn wijzelf…